Eparhija raško-prizrenska Srpske pravoslavne crkve saopštila je da nije doneta nijedna odluka o premeštanju njenog kanonskog sedišta iz Prizrena, niti su radovi u kompleksu crkve Svetih apostola Petra i Pavla u Novom Pazaru nelegalni, kako se poslednjih dana tvrdi u javnosti.
Kako navode, administrativno sedište u Novom Pazaru uvedeno je još 2017. godine saborskom odlukom, dok su svi radovi na izgradnji Eparhijskog centra sprovedeni u skladu sa zakonima i uz saglasnost nadležnih institucija.
Povodom, kako su istakli, „niza netačnih i politički obojenih tvrdnji“ u medijima i na društvenim mrežama, Eparhija je saopštila da duhovno, kanonsko i istorijsko sedište ostaje u Prizrenu i manastiru Gračanica.
„Ni jednom odlukom, ni saborskom ni administrativnom, nije izmenjeno kanonsko sedište Eparhije, niti je pokrenut postupak njegovog premeštanja“, navodi se u saopštenju.
Podsećaju da je Sveti arhijerejski sabor 18. maja 2017. godine doneo odluku da, pored istorijskog i duhovnog sedišta u Prizrenu, Eparhija može imati i administrativno sedište sa službenim prostorijama u Novom Pazaru. Ta odluka, kako se ističe, doneta je u skladu sa Ustavom SPC i potom registrovana u Registru crkava i verskih zajednica pri nadležnom ministarstvu.
„Upis administrativnog sedišta u Novom Pazaru nije promenio ni status ni identitet Eparhije, niti je dotakao njeno kanonsko sedište u Prizrenu“, naglašavaju iz Eparhije.
Kada je reč o izgradnji Eparhijskog centra kod Petrove crkve u Starom Rasu, iz Eparhije navode da je cilj jačanje prisustva Crkve u Raškoj oblasti, a ne napuštanje Kosova i Metohije.
„Namena eparhijskog centra jeste da se u vremenu brojnih izazova posveti veća pažnja Raškoj oblasti, radi očuvanja duhovnog, kulturnog i nacionalnog identiteta našeg naroda. Namere nisu političke ni lične, već pastirske i istorijski odgovorne“, stoji u saopštenju.
Ističe se i da projekat ima kontinuitet još od sredine devedesetih godina, kao i da je 2009. godine dostavljen Međunarodnom savetu za spomenike i lokalitete (ICOMOS), savetodavnom telu UNESCO-a, koje je dalo pozitivno mišljenje uz jasno ograničenje da se ne sme povećavati visina, kapacitet i obim objekta.
„Novo idejno rešenje iz 2022. godine u potpunosti je zadržalo ranije odobrene gabarite. Nisu povećani ni kvadratura ni visina objekta“, precizira se.
Eparhija navodi da je projekat prošao sve zakonom predviđene procedure, uključujući izdavanje lokacijskih uslova, rešenje o tehničkoj zaštiti i stručnu kontrolu Revizione komisije Ministarstva građevinarstva, saobraćaja i infrastrukture, te da je 12. septembra 2024. godine dobijena građevinska dozvola. Radovi se, kako se dodaje, izvode pod nadzorom Republičkog zavoda za zaštitu spomenika kulture.
Odbacuju i tvrdnje da se ugrožava status lokaliteta „Stari Ras i Sopoćani“ na Listi svetske baštine.
„Navodi o ‘nekontrolisanoj gradnji’, ‘nadvisivanju crkve’, ‘gradnji preko nekropole’ ili ‘ugrožavanju svetske baštine’ nisu u skladu sa zvaničnim stavovima i dokumentima nadležnih institucija“, poručuju iz Eparhije.
U saopštenju se dodaje da su arheološka istraživanja sprovođena od 2011. do 2022. godine, da otkriveni ostaci nisu ugroženi niti će biti ugrađeni u novu konstrukciju, već će biti zaštićeni, natkriveni i dostupni javnosti.
Eparhija je navela i da je patrijarh srpski Porfirije 2. maja 2025. godine osveštao i položio kamen temeljac za novi konak koji će služiti kao Eparhijski centar.
„Ostajemo otvoreni za dobronameran dijalog zasnovan na proverljivim činjenicama i stručnim argumentima, uvereni da je očuvanje kulturnog i duhovnog nasleđa moguće samo kroz saradnju Crkve, institucija i društva u celini“, zaključuje se u saopštenju.
Podsećamo, Republički zavod za zaštitu spomenika kulture je krajem decembra prošle godine u saopštenju dostavljenom Portalu A1 naveo da su radovi na projektu revitalizacije i izgradnje Severne građevine u kompleksu crkve Svetih apostola Petra i Pavla u Novom Pazaru „u potpunosti usklađeni sa međunarodnim smernicama za zaštitu kulturne baštine“ i da „ne ugrožavaju UNESCO status lokaliteta“.
